សហរដ្ឋអាមេរិកបើកការវាយប្រហារថ្មីលើអ៊ីរ៉ង់ បន្ទាប់ពីលោក Trump បានដាក់ការបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ឡើងវិញមុននេះ

យោធាសហរដ្ឋអាមេរិកបានឱ្យដឹងកាលពីថ្ងៃចន្ទថា ខ្លួនបានចាប់ផ្តើមបើកការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់ជាយប់ទីបីជាប់ៗគ្នា បន្ទាប់ពីប្រធានាធិបតី Donald Trump បានដាក់ការបិទខ្ទប់ផ្លូវសមុទ្ររបស់អាមេរិកប្រឆាំងនឹងប្រទេសនេះឡើងវិញ និងបានទាមទារថ្លៃសំណង 20% សម្រាប់ការការពារនាវាដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz។

ទីបញ្ជាការកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិក (CENTCOM) បាននិយាយថា៖ «ការវាយប្រហារទាំងនេះនឹងបន្តធ្វើឱ្យកងកម្លាំងអ៊ីរ៉ង់ទទួលរងការខាតបង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងកាត់បន្ថយសមត្ថភាពរបស់ពួកគេក្នុងការវាយប្រហារលើជនស៊ីវិលស្លូតត្រង់ និងនាវាពាណិជ្ជកម្មនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz»។ ការវាយប្រហារនេះបានកើតឡើងក្នុងរយៈពេលមិនដល់មួយម៉ោងផង បន្ទាប់ពីលោក Trump បានប្រាប់ Hugh Hewitt ក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយថា៖ «យើងនឹងវាយប្រហារ (អ៊ីរ៉ង់) យ៉ាងខ្លាំងនៅយប់នេះ ហើយយើងនឹងវាយប្រហារពួកគេយ៉ាងខ្លាំងនៅថ្ងៃស្អែក ហើយពួកគេមិនអាចធ្វើអ្វីបានទេ»។

នៅក្នុងការបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គមនៅពេលព្រឹក លោក Trump បាននិយាយថា ចាប់ពីពេលនេះតទៅ សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «អ្នកការពារច្រកសមុទ្រ Hormuz» ហើយលោកបានលើកឡើងថា ការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រគួរតែរួមចំណែកចំពោះការចំណាយក្នុងការរក្សាសន្តិសុខនៅក្នុងតំបន់។

លោក Trump បាននិយាយថា៖ «ដើម្បីភាពយុត្តិធម៌ សហរដ្ឋអាមេរិកគួរតែទទួលបានសំណងក្នុងអត្រា 20% លើទំនិញទាំងអស់ដែលត្រូវបានដឹកជញ្ជូន សម្រាប់ការចំណាយពាក់ព័ន្ធនឹងការធានាសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខនៅក្នុងច្រកផ្លូវដែលមានភាពប្រែប្រួលខ្លាំងនេះ»។

មុននេះក្នុងថ្ងៃដដែល លោក Trump បាននិយាយក្នុងបទសម្ភាសន៍តាមទូរស័ព្ទជាមួយកម្មវិធី Fox & Friends របស់ Fox News ថា៖ «យើងនឹងរក្សាច្រកសមុទ្រនេះ ហើយប្រហែលជាយើងនឹងគ្រប់គ្រងវា។ យើងនឹងក្លាយជាអ្នកការពារច្រកសមុទ្រនេះ។ ប្រហែលជាយើងអាចហៅខ្លួនឯងថាជាទេវតាអាណាព្យាបាលនៃច្រកសមុទ្រនេះ។ ហើយយើងគួរតែទទួលបានសំណងសម្រាប់ការងារនោះ»។

ច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលប្រហែលមួយភាគប្រាំនៃការប្រើប្រាស់ប្រេងពិភពលោកត្រូវបានដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ បានក្លាយជាចំណុចក្តៅសំខាន់នៃការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដែលកំពុងកើនឡើង។ ការបិទខ្ទប់ផ្លូវទឹកតូចចង្អៀតនេះដោយអ៊ីរ៉ង់ជាក់ស្តែង បានជំរុញឱ្យតម្លៃថាមពលកើនឡើង និងបង្កើនការព្រួយបារម្ភអំពីអតិផរណាសកលកាន់តែខ្ពស់។

លោក Trump បាននិយាយថា៖ «យើងនឹងការពារវា។ យើងនឹងទទួលបានប្រាក់សម្រាប់ការការពារវា ហើយវាជាប្រាក់ច្រើនណាស់»។

អ៊ីរ៉ង់បានច្រានចោលការលើកឡើងរបស់លោក Trump យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ទីបញ្ជាការយោធាចម្រុះកំពូលរបស់ប្រទេសនេះបាននិយាយថា តេហេរ៉ង់នឹងមិនអនុញ្ញាតឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកចូលជ្រៀតជ្រែកក្នុងការគ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្រ Hormuz ឡើយ ហើយបានព្រមានថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការណាមួយរបស់ប្រទេសក្នុងតំបន់ជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន នឹងត្រូវចាត់ទុកថាជាសកម្មភាពសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់។

ការឆ្លើយតបគ្នានេះបង្ហាញពីការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដែលកំពុងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជុំវិញច្រកផ្លូវសមុទ្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយក្នុងពិភពលោក និងបង្កើនការព្រួយបារម្ភអំពីការរំខានបន្ថែមទៀតដល់ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពល និងការដឹកជញ្ជូនសកល។

CENTCOM បានឱ្យដឹងកាលពីល្ងាចថ្ងៃអាទិត្យថា ខ្លួនបានបញ្ចប់ការវាយប្រហារចុងក្រោយបំផុតលើអ៊ីរ៉ង់ បន្ទាប់ពីលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump បានអះអាងថា ច្រកសមុទ្រ Hormuz នៅតែបើកចំហសម្រាប់នាវាពាណិជ្ជកម្ម។ យោធាបានវាយប្រហារគោលដៅរាប់សិបកន្លែងនៅទីតាំងជាច្រើនទូទាំងអ៊ីរ៉ង់ ដោយមានគោលបំណងកាត់បន្ថយសមត្ថភាពរបស់តេហេរ៉ង់ក្នុងការបើកការវាយប្រហារនៅច្រកផ្លូវដ៏សំខាន់នេះ។

មុននេះកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ លោក Trump បាននិយាយថា ច្រកសមុទ្រ Hormuz នៅតែបើកចំហសម្រាប់នាវាពាណិជ្ជកម្ម ផ្ទុយពីការអះអាងរបស់អ៊ីរ៉ង់ដែលថា ផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់នេះត្រូវបានបិទ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងសកម្មភាពយោធារបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនាពេលថ្មីៗនេះ។

CENTCOM បាននិយាយក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថា៖ «ទីបញ្ជាការកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិក (CENTCOM) បានបញ្ចប់រលកថ្មីនៃការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីកាត់បន្ថយសមត្ថភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់ក្នុងការបន្តវាយប្រហារលើការដឹកជញ្ជូនអន្តរជាតិដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz»។

ការលើកឡើងនេះបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីកងកម្លាំងសហរដ្ឋអាមេរិកបានវាយប្រហារគោលដៅយោធាអ៊ីរ៉ង់ប្រហែល 140 កន្លែងកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការវាយប្រហារលើនាវាកុងតឺន័រដែលមានទង់ជាតិ Cyprus ឈ្មោះ M/V GFS Galaxy ដែលធ្វើឱ្យយុទ្ធនាការរយៈពេលបីថ្ងៃរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនមានគោលដៅវាយប្រហារសរុបជាង 300 កន្លែង។ អ៊ីរ៉ង់បានសងសឹកដោយការវាយប្រហារដែលខ្លួនអះអាងថា សំដៅលើទីតាំងយោធារបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តនៅទូទាំងតំបន់ឈូងសមុទ្រ ខណៈអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបាននិយាយថា ខ្លួនបានស្ទាក់ចាប់មីស៊ីល និងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់។

កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ (IRGC) ក៏បាននិយាយថា ខ្លួនបានធ្វើឱ្យនាវាទីពីរមួយទៀតមិនអាចដំណើរការបាននៅក្នុងច្រកសមុទ្រ Hormuz។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបាននិយាយថា ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសរបស់ខ្លួនបានស្ទាក់ចាប់មីស៊ីល និងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់ ខណៈសំឡេងស៊ីរ៉ែនព្រមានបានបន្លឺឡើងនៅប្រទេសបារ៉ែន និងមានសេចក្តីរាយការណ៍អំពីការផ្ទុះនៅទីក្រុង Doha។

សកម្មភាពយោធាចុងក្រោយនេះបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីអ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសបិទច្រកសមុទ្រ Hormuz «រហូតដល់មានការជូនដំណឹងបន្ថែម» បន្ទាប់ពីមាននាវាព្យាយាមឆ្លងកាត់តាមផ្លូវដែលអ៊ីរ៉ង់ចាត់ទុកថាមិនមានការអនុញ្ញាត។ IRGC បានព្រមានថា ផ្លូវទឹកនេះនឹងនៅតែបិទរហូតដល់ «ការជ្រៀតជ្រែករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់នេះបញ្ចប់» ហើយបាននិយាយថា ការសងសឹកណាមួយនឹងត្រូវប្រឈមនឹង «ការឆ្លើយតបយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ»។

រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក Pete Hegseth បានសរសេរនៅលើ X ថា៖ «អ៊ីរ៉ង់បានធ្វើការសម្រេចចិត្តដ៏អាក្រក់។ ឥឡូវនេះ ពួកគេត្រូវបង់ថ្លៃ»។

តម្លៃប្រេងបានកើនឡើងជាង 9% កាលពីថ្ងៃចន្ទ បន្ទាប់ពីការវិវឌ្ឍនៅចុងសប្តាហ៍ ខណៈទីផ្សារត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការរំខានបន្ថែមទៀតដល់ការផ្គត់ផ្គង់នៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ ទិន្នន័យពី Marine Traffic បានបង្ហាញថា បច្ចុប្បន្នមាននាវាមួយចំនួនតូចកំពុងឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz។

កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកការទូតនៅតែបន្តនៅពីក្រោយឆាក ដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ Abbas Araghchi បានជួបជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអូម៉ង់ Sayyid Badr Albusaidi នៅទីក្រុង Muscat ដើម្បីពិភាក្សាអំពីយន្តការធានាការឆ្លងកាត់ប្រកបដោយសុវត្ថិភាពនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz។ អូម៉ង់បាននិយាយថា ការចរចានឹងបន្តទាំងនៅកម្រិតនយោបាយ និងបច្ចេកទេស។

ក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់បាននិយាយកាលពីថ្ងៃអាទិត្យថា៖ «សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ប្រកាន់ជំហរថា ការរៀបចំនាពេលអនាគតសម្រាប់ការឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz គួរតែត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈការពិគ្រោះយោបល់រវាងរដ្ឋទាំងពីរដែលស្ថិតនៅតាមឆ្នេរច្រកសមុទ្រ ដោយគិតគូរពីការវិវឌ្ឍក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែថ្មីៗនេះ ជាពិសេសសង្គ្រាមដែលបង្ខំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងរបបស៊ីយ៉ូននិយម ព្រមទាំងផលប៉ះពាល់ផ្នែកសន្តិសុខរបស់វាចំពោះការធ្វើនាវាចរណ៍នៅច្រកសមុទ្រ Hormuz»។

ការឆ្លើយតបគ្នាចុងក្រោយនេះបានធ្វើឱ្យទស្សនវិស័យសម្រាប់ការចរចាឡើងវិញរវាងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងតេហេរ៉ង់កាន់តែអាប់អួ។ អ៊ីរ៉ង់បានចោទប្រកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកថា បានរំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់នាពេលថ្មីៗនេះ ដោយលោក Araghchi បានព្រមានថា «អាចមានតែការអនុវត្តកាតព្វកិច្ចទៅវិញទៅមកប៉ុណ្ណោះ»។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោននៅតែទាមទារឱ្យតេហេរ៉ង់ធានាការឆ្លងកាត់ប្រកបដោយសុវត្ថិភាពសម្រាប់នាវាពាណិជ្ជកម្ម មុនពេលកិច្ចពិភាក្សាទូលំទូលាយអាចបន្តទៅមុខបាន។

ជម្លោះនេះបានរីករាលដាលកាន់តែខ្លាំងនៅទូទាំងតំបន់ឈូងសមុទ្រ ដែលបង្កើនការព្រួយបារម្ភអំពីសន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលសកល។ ការបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ជាក់ស្តែងដោយអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាផ្លូវឆ្លងកាត់របស់ប្រេងប្រហែលមួយភាគប្រាំនៃពិភពលោក បានជំរុញឱ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើង បន្ថែមសម្ពាធអតិផរណា និងបង្កើនការព្រួយបារម្ភអំពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកដែលអាចថយចុះ។

តម្លៃឥន្ធនៈដែលកំពុងកើនឡើងក៏កំពុងក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមផ្នែកនយោបាយសម្រាប់ប្រធានាធិបតី Donald Trump ផងដែរ មុនការបោះឆ្នោតសភានៅខែវិច្ឆិកា។

ដោយឡែក មេដឹកនាំកំពូលថ្មីរបស់អ៊ីរ៉ង់ Ayatollah Mojtaba Khamenei បានប្តេជ្ញាសងសឹកចំពោះការសម្លាប់អ្នកកាន់តំណែងមុន និងជាឪពុករបស់លោក គឺ Ayatollah Ali Khamenei ដោយនិយាយថា ប្រទេសនេះនឹងបន្តការសងសឹកដោយមិនគិតពីការវិវឌ្ឍនាពេលអនាគតឡើយ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់លោកបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីលោក Trump បានព្រមានថា យោធាសហរដ្ឋអាមេរិកបានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចក្នុងការបើកការឆ្លើយតបទ្រង់ទ្រាយធំ ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់ព្យាយាមធ្វើឃាតលោក។